چوگان؛ ورزشی کاملاً ایرانی که جهان آن را از ما آموخت

مجلۀ اسب، نشریۀ انجمن سلطنتی اسب
شمارۀ ۱۴ – آذرماه ۱۳۵۴
ویژۀ مسابقات چهارجانبۀ چوگان با حضور تیم‌های فرانسه، برزیل و انگلستان به‌میزبانی ایران

این شمارۀ مجلۀ «اسب» مربوط به آذرماه ۱۳۵۴، یکی از مهم‌ترین رویدادهای سوارکاری ایران را ثبت کرده است؛ مسابقات چهار جانبۀ چوگان که با حضور تیم‌های فرانسه، انگلستان و برزیل و به میزبانی ایران برگزار شد. این رقابت فقط یک رویداد ورزشی نبود، بلکه جلوه‌ای از دیپلماسی نرم و تلاش ایران برای بازنمایی جایگاه تاریخی خود در ورزش اصیل و کهن چوگان بود؛ ورزشی که ریشه‌اش به ایران باز می‌گردد و جهان آن را از این سرزمین آموخته است.

تصویر جلد، واحد تشریفات سواره و سواره نظام شاهنشاهی را نشان می‌دهد؛ گروهی که با یونیفرم‌های براق و نظم اروپاییِ آمیخته با شکوه شرقی، همیشه یکی از زیباترین عناصر مراسم رسمی آن دوره به‌شمار می‌رفت. حضور پرچم‌های چند کشور در کنار اسب‌های اصیل ایرانی، نمادی روشن از خواست ایران برای حضور فعال در مجامع بین‌المللی ورزشی بود.

خود مجلۀ «اسب» نیز در دهۀ پنجاه تنها نشریۀ تخصصی و سطح‌بالای اسب‌داری و سوارکاری بود؛ مجله‌ای با محتوای دقیق درباره نژادهای ایرانی، گزارش‌ مسابقات چوگان و پرش، معرفی مربیان خارجی، تاریخچه هنر سواری و وضعیت باشگاه‌های سلطنتی. نسخه‌های آن امروز ارزش آرشیوی قابل‌توجهی دارند.

نکتۀ جالب کمتر گفته شده دربارۀ این دوره، حضور برزیل در مسابقات است؛ کشوری که آن زمان در چوگان قدرتی نوظهور بود و مشارکتش نشان از روابط ورزشیِ رو به گسترش ایران فراتر از محور اروپا و آمریکا داشت. زمین برگزاری مسابقه نیز یکی از مجهزترین زمین‌های چوگان آسیا بود و از نظر کیفیت چمن، نور و امکانات، استانداردی نزدیک به اروپا داشت.

تصویری گویا از ترکیب سنت ایرانی، مدرنیته ورزشی و روابط بین‌المللی ایران در میانه دهۀ ۱۳۵۰ است؛ لحظه‌ای که چوگان، هویت تاریخی و قدرت‌نمایی فرهنگی ایران را هم‌زمان به نمایش می‌گذاشت.