آیا سامانه دفاع لیزری اسرائیل منجر به سقوط جمهوری اسلامی خواهد شد؟

سامانه لیزری «آیرون‌بیم» یا پرتو آهنین، جدیدترین لایه دفاعی اسرائیل است؛ سامانه‌ای که با استفاده از لیزر متمرکز با توان صدها کیلووات، می‌تواند پهپادها، راکت‌ها و خمپاره‌ها را در فاصله حدود ۱۰ کیلومتری ظرف چند ثانیه تبخیر کند. بر خلاف سامانه‌های موشکی مانند گنبد آهنین که هر موشک رهگیر ده‌ها هزار دلار هزینه دارد، شلیک آیرون‌بیم فقط حدود ۲ دلار برق مصرف می‌کند و به دلیل نداشتن مهمات فیزیکی، محدودیت «تعداد شلیک» ندارد. این یعنی هر باتری آیرون‌بیم می‌تواند ده‌ها و حتی صدها هدف را یکی پس از دیگری منهدم کند، بدون آنکه نیاز به پر کردن انبار موشک داشته باشد.

آزمایش‌های سال ۲۰۲۵ نشان داد که آیرون‌بیم در رهگیری پهپادهای تهاجمی، راکت‌های کوتاه‌برد و حتی خمپاره‌ها عملکردی سریع و کاملاً دقیق دارد. لیزر با سرعت نور به هدف می‌رسد و در کسری از ثانیه بدنه آن را ذوب می‌کند. این ویژگی، زمان واکنش پدافند اسرائیل را به شدت کاهش داده و شکاف‌هایی را که موشک‌های معمولی قادر به پوشش کامل آن نبودند، پر کرده است. اکنون اسرائیل پنج لایه دفاعی دارد: آرو، فلاخن داوود، گنبد آهنین، سامانه‌های راداری و رهگیرهای الکترونیکی، و در نهایت آیرون‌بیم که لایه نزدیک را با کمترین هزینه حفاظت می‌کند.

اگرچه عملکرد لیزر تحت شرایط آب‌وهوایی بد مانند مه و گردوغبار کاهش می‌یابد، اما اسرائیل به‌طور هم‌زمان از شبکه‌ای ترکیبی از سامانه‌های موشکی، الکترونیکی و لیزری استفاده می‌کند؛ یعنی حتی اگر لیزر در برخی ساعات کارآمد نباشد، لایه‌های دیگر شکاف را جبران خواهند کرد. نتیجه این ترکیب، پوشش دفاعی نزدیک به ۹۵٪ برای تهدیدات کوتاه‌برد است؛ آن هم با هزینه‌ای بسیار کمتر از گذشته.
نکته‌ی جذاب این قضیه آنست که با فعالیت پرتو اهنین، بدلیل درگیر نشدن سیستم دفاع موشکی فلاخن داوود و گنبد آهنین با اهداف کوچک ایذایی مثل موشک‌ها و پهپادهای ارزان قیمت، این سیستم‌ها فقط برای موشک‌های بزرگتر از جمله بالستیک ذخیره خواهند شد.

در ادامه، پیامد راهبردی این تحول کاملاً روشن است:
جمهوری اسلامی سال‌ها روی حمله انبوه راکتی و پهپادی حساب باز کرده بود؛ دکترین «اشباع پدافند اسرائیل» با هزاران پهپاد ارزان و راکت کوتاه‌برد. اما آیرون‌بیم دقیقاً همان نوع تهدیدی را هدف گرفته که ایران و نیروهای نیابتی‌اش به آن تکیه کرده‌اند. وقتی اسرائیل بتواند یک پهپاد چند هزار دلاری ایران را با چند دلار برق نابود کند، موازنه اقتصادی و نظامی به‌طور کامل به ضرر تهران تغییر می‌کند.

افزون بر این، با کاهش هزینه دفاعی، اسرائیل می‌تواند پاسخ‌ها و عملیات پیش‌دستانه را بدون نگرانی از خالی شدن ذخایر موشکی ادامه دهد؛ همان موضوعی که بازدارندگی موشکی ایران را بیشتر تضعیف می‌کند. در جنگ آینده – که بسیاری آن را اجتناب‌ناپذیر می‌دانند – جمهوری اسلامی قادر نخواهد بود با تکیه بر پهپادها و راکت‌های ارزان، معادله نبرد را تغییر دهد. هرچه توان این سلاح‌ها بی‌اثرتر شود، احتمال شکست راهبردی و فروپاشی نظامی تهران بیشتر می‌شود.

در نهایت، ورود آیرون‌بیم نه‌تنها هزینه جنگ را برای اسرائیل کم می‌کند، بلکه ستون اصلی قدرت جمهوری اسلامی یعنی «جنگ نامتقارن موشکی و پهپادی»، چه مستقیم و چه از طریق نیروهای نیابتی، را بی‌اثر می‌سازد؛ و این تحول، شانس شکست رژیم در هر درگیری آینده و احتمال سقوط ناگزیر آن را بیش از هر زمان دیگر افزایش داده است.

کاوه اسواران